كتاب مسائل الإمامة قسمتى از كتاب أصول النحل است كه توسط جوزف فان اس آلمانى ، تصحيح و به چاپ رسيده است . در ميان علماى رجال و سيره نويس ، تا آنجا كه نگارنده بررسى كرده است ، كسى كتاب اصول النحل را در زمرهء تأليفات ناشى اكبر نشمرده است . قاضى عبد الجبار معتزلى مىنويسد : « و له كتاب في المقالات » « 1 » و از آنجا كه عنوان « المقالات » در اين‌گونه كتاب‌ها به‌معناى مذاهب و براى تبيين فرقه‌ها و نحله‌هاى مختلف است ، چنان‌كه اشعرى نيز كتاب مذاهب اسلامى خود را به‌عنوان مقالات الإسلامييّن و اختلاف المصلّين ناميده است ، ازاين‌رو گمان مىرود كه مراد وى همين كتاب حاضر باشد كه مؤلف آن را با عنوان أصول النحل و به منظور بيان اختلافات ميان اهل نماز نگاشته است . « 2 » ابن حزم نيز در اين‌باره مىنويسد : « قال أبو العباس عبد الله بن محمد الأنباري المعروف بالناشىء و لقبه شرشير في كتاب في المقالات . . . » « 3 » اين كتاب براى اولين بار با عنوان « مسائل الامامة » به همراه ترجمة ، تعليقات و فهارس به زبان آلمانى در سال 1971 ميلادى و براى بار دوم در سال 2003 ميلادى توسط المعهد الآلمانى للأبحاث الشرقية در بيروت انتشار يافته است . در اين چاپ ، كتاب مسائل الإمامة در طى 122 فقره ( بند ) تنظيم شده و از متن مىتوان فهميد كه متن كتاب ناتمام است و بخش پايانى كتاب در دست نيست ، زيرا هنگامى كه مؤلف به بيان فرقه‌هاى اساسى و انشعابات چهارگانه خوارج مىپردازد ، پس از ذكر فرقه ازارقه به معرّفى نجديّه پرداخته ، و سخن را در اين باره ناتمام مىگذارد و از دو فرقه ديگر يعنى اباضيه و صفريّه نيز سخنى نمىگويد و در ديگر مباحث كتاب نيز مانند انشعابات فرقهء اسماعيليه و فرقه‌هاى شيعه پس از شهادت امام محمد باقر ( ع ) ، احتمال افتادگى از متن وجود دارد . مباحث كتاب مسائل الإمامة ، همچنان‌كه از نامش پيداست ، به اختلافات

--> ( 1 ) . فضل الاعتزال و طبقات المعتزلة ، ص 300 . ( 2 ) . مسائل الإمامة ، ص 9 . ( 3 ) . الفصل في الملل و الأهواء و النحل ، ج 5 ، ص 61 .